Tư Vấn Luật Doanh Nghiệp: Thành Lập, Hợp Đồng & Rủi Ro

Kinh doanh là chấp nhận rủi ro - nhưng không phải rủi ro pháp lý

Khi mở một công ty, hầu hết chủ doanh nghiệp dồn tâm sức vào sản phẩm, khách hàng và doanh thu. Phần pháp lý thường bị xem là "thủ tục", làm cho xong rồi cất tủ. Đến khi đối tác trở mặt, khách hàng không thanh toán, hay cơ quan thuế gọi lên giải trình, nhiều người mới nhận ra một bản hợp đồng sơ sài hoặc một điều khoản bị bỏ sót có thể khiến cả năm lợi nhuận tan biến.

Sự thật là phần lớn rủi ro pháp lý trong kinh doanh hoàn toàn có thể phòng ngừa từ trước. Khác với rủi ro thị trường, rủi ro pháp lý đến từ những giấy tờ bạn ký, những điều khoản bạn đồng ý và những nghĩa vụ bạn quên thực hiện - tất cả đều nằm trong tầm kiểm soát nếu được tư vấn đúng lúc.

Bài viết này giúp bạn hiểu khi nào doanh nghiệp cần luật sư, những việc một luật sư doanh nghiệp có thể hỗ trợ và cách bắt đầu một cách thực tế.

Doanh nghiệp cần luật sư trong những trường hợp nào

Không phải lúc nào cũng cần luật sư bên cạnh, nhưng có những thời điểm mà sự hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp tạo ra khác biệt rõ rệt:

• Khi thành lập hoặc tái cấu trúc công ty - chọn loại hình, phân chia vốn góp, soạn điều lệ phù hợp với mục tiêu kinh doanh.
• Khi ký kết hợp đồng giá trị lớn - mua bán, hợp tác, vay vốn, thuê mặt bằng dài hạn.
• Khi xảy ra tranh chấp - với đối tác, khách hàng, nhà cung cấp hoặc giữa các thành viên góp vốn.
• Khi mở rộng quy mô - tuyển dụng nhiều lao động, gọi vốn, lập chi nhánh, thay đổi ngành nghề.
• Khi làm việc với cơ quan nhà nước - xin giấy phép con, xử lý thanh tra, giải trình thuế.

Một luật sư doanh nghiệp không chỉ chữa cháy khi có chuyện, mà quan trọng hơn là giúp bạn ngăn vấn đề xảy ra ngay từ đầu.

Thủ tục thành lập và thay đổi đăng ký kinh doanh

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, bạn có thể đăng ký thành lập công ty qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và thường nhận Giấy chứng nhận trong vòng vài ngày làm việc. Tuy nhiên, hồ sơ nộp được không có nghĩa là nền móng pháp lý đã vững.

Những việc luật sư hỗ trợ ở giai đoạn này gồm:

Chọn đúng loại hình doanh nghiệp

Công ty TNHH một thành viên, TNHH hai thành viên trở lên, công ty cổ phần hay doanh nghiệp tư nhân - mỗi loại có cơ chế chịu trách nhiệm, chia lợi nhuận và chuyển nhượng vốn khác nhau. Chọn sai ngay từ đầu có thể gây khó khăn khi bạn muốn gọi thêm vốn hoặc rút lui sau này.

Soạn điều lệ và thỏa thuận cổ đông

Điều lệ mẫu thường quá sơ sài. Một điều lệ tốt phải quy định rõ tỷ lệ biểu quyết, cách giải quyết bế tắc khi các thành viên bất đồng, quyền ưu tiên mua lại phần vốn góp. Đây chính là nơi phòng ngừa "ly hôn" giữa những người cùng góp vốn.

Thay đổi đăng ký kinh doanh

Khi thay đổi ngành nghề, địa chỉ, vốn điều lệ hay người đại diện theo pháp luật, bạn phải thông báo đúng thời hạn luật định. Chậm trễ có thể bị xử phạt hành chính, nên việc này cần được theo dõi sát.

Soạn thảo và rà soát hợp đồng thương mại

Hợp đồng là xương sống của mọi giao dịch kinh doanh, nhưng cũng là nơi rủi ro ẩn náu nhiều nhất. Một bản hợp đồng tải trên mạng về điền tên rồi ký có thể bỏ sót những điều khoản sống còn.

Khi rà soát hợp đồng, luật sư đặc biệt chú ý đến:

1. Điều khoản thanh toán - thời hạn, phương thức, lãi chậm trả để bảo vệ dòng tiền của bạn.
2. Phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại - mức phạt vi phạm trong hợp đồng thương mại theo Luật Thương mại 2005 không vượt quá 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm, nên cần thiết kế hợp lý.
3. Điều khoản chấm dứt - khi nào được đơn phương chấm dứt và hậu quả pháp lý kèm theo.
4. Cơ quan giải quyết tranh chấp - chọn Tòa án hay Trọng tài thương mại, và luật áp dụng nếu có yếu tố nước ngoài.

Chỉ cần một buổi rà hợp đồng trước khi ký, bạn có thể tránh được tranh chấp kéo dài nhiều tháng sau này. Nếu bạn chưa quen, hãy đọc thêm về tư vấn trước khi ký hợp đồng để hiểu quy trình chi tiết.

Xử lý tranh chấp với đối tác và khách hàng

Dù phòng ngừa kỹ đến đâu, tranh chấp vẫn có thể xảy ra: khách hàng không thanh toán, đối tác không giao hàng đúng cam kết, hay hai cổ đông bất đồng về định hướng công ty. Điều quan trọng là xử lý đúng cách ngay từ đầu.

Trình tự thường được khuyến nghị:

• Thương lượng - liên hệ và đề xuất giải pháp bằng văn bản, luôn lưu lại bằng chứng trao đổi.
• Hòa giải - nhờ bên thứ ba trung lập, ít tốn kém và giữ được quan hệ làm ăn.
• Trọng tài hoặc Tòa án - khi không còn lựa chọn khác, đây là cách buộc thi hành nghĩa vụ.

Một luật sư giúp bạn đánh giá khả năng thắng, ước tính chi phí - lợi ích và chuẩn bị hồ sơ chứng cứ chặt chẽ. Nhiều khi chỉ một văn bản yêu cầu có căn cứ pháp lý rõ ràng đã đủ khiến đối tác nghiêm túc giải quyết.

Tư vấn pháp lý thường xuyên cho doanh nghiệp

Thay vì chỉ tìm luật sư khi có chuyện, ngày càng nhiều doanh nghiệp - kể cả công ty nhỏ - lựa chọn gói tư vấn pháp lý thường xuyên với chi phí cố định hằng tháng. Lợi ích là bạn luôn có người để hỏi nhanh trước khi ký kết hay ra quyết định quan trọng.

Gói tư vấn thường xuyên thường bao gồm rà soát hợp đồng định kỳ, tư vấn về lao động và bảo hiểm cho nhân sự, cập nhật các quy định mới ảnh hưởng đến ngành của bạn, và hỗ trợ giải trình khi làm việc với cơ quan nhà nước. Vì vấn đề lao động gắn liền với vận hành doanh nghiệp, bạn cũng nên tham khảo thêm tư vấn luật lao động để xây dựng hệ thống nhân sự đúng luật.

So với một vụ kiện hoặc một khoản phạt hành chính, chi phí cho gói tư vấn này thường rất nhỏ - đây là khoản đầu tư cho sự yên tâm và ổn định.

Các bước bắt đầu tư vấn luật doanh nghiệp

Nếu bạn đang băn khoăn không biết bắt đầu từ đâu, hãy làm theo các bước đơn giản sau:

1. Liệt kê vấn đề - viết ra ngắn gọn việc bạn cần (thành lập, rà hợp đồng, xử lý tranh chấp...).
2. Chuẩn bị giấy tờ liên quan - giấy đăng ký kinh doanh, hợp đồng, email trao đổi, chứng từ.
3. Đặt buổi tư vấn ban đầu - trình bày tình huống để luật sư đánh giá hướng đi và chi phí.
4. Thống nhất phạm vi và phí dịch vụ - hỏi rõ trước khi bắt đầu để không có bất ngờ.

Để biết cần mang theo những gì, bạn có thể tham khảo checklist hồ sơ doanh nghiệp nhằm chuẩn bị đầy đủ ngay từ buổi gặp đầu tiên.

Đầu tư cho pháp lý là đầu tư cho sự bền vững

Một doanh nghiệp vững mạnh không chỉ giỏi kiếm tiền mà còn biết bảo vệ thành quả của mình. Đừng để một hợp đồng sơ sài hay một thủ tục bị bỏ sót làm lung lay những gì bạn đã dày công xây dựng.

Nếu bạn đang cần tư vấn về thành lập, hợp đồng hay xử lý rủi ro kinh doanh, đặt lịch tư vấn với luật sư doanh nghiệp của chúng tôi để được lắng nghe và tư vấn cụ thể theo tình huống của bạn. Bạn cũng có thể tìm hiểu dịch vụ kết nối luật sư tại luatsutuvan.net. Để biết thêm về hệ sinh thái dịch vụ pháp lý doanh nghiệp của Apolo Lawyers, ghé thăm apolo.com.vn.

Mọi vướng mắc pháp lý đều có hướng giải quyết - quan trọng là bạn không nên đối mặt một mình.